Pedagogie kleuter

Laatst aangepast: januari 2009

Nabootsing - Het toverwoord in de opvoeding van het kleine kind - Cornelis Boogerd
Iedereen kent het beeld: moeder, die strijkt, en het vierjarige kind, dat haar nadoet op een klein plankje met enkele zakdoeken en een blokje hout. Het kleine kind voelt zich nog niet zo duidelijk gescheiden van de omgeving. Het leeft zich heel diep daarin in. Door innerlijk en uiterlijk mee te bewegen, verwerft het allerlei vaardigheden, die pas later bewust kunnen worden. De leerweg van het kleine kind is die van de nabootsing. Het doelgerichte schoolse leren past daar nog niet bij. Dat gaat immers uit van een kunstmatige scheiding tussen de leersituatie en het dagelijkse leven. Die scheiding is voor een klein kind geen werkelijkheid. Daarom noemde Rudolf Steiner, de initiator van de vrije schoolpedagogie, de nabootsing het toverwoord voor de opvoeding van het kind in de eerste zeven levensjaren.
Dat is mooi gezegd. Maar wat betekent het nu in de praktijk? En is er niet een groot verschil tussen een kind van één jaar en dat van zes jaar?

Over de invloed van radio en televisie op kleuters en jonge kinderen - Frits Wilmar (Peter van Domburg / Hugo Verbrugh)
Televisie en kinderen is een actueel thema, en de meningsverschillen spitsen zich toe. Er komt steeds meer televisieaanbod voor schoolkinderen, kleuters, peuters en zelf baby’s, maar onder deskundigen begint zich consensus te vormen dat televisie kijken schadelijk is voor de ontwikkeling van de zintuigen en het zenuwstelsel van het kind.
In 1964 publiceerde Frits Wilmar, arts en antroposoof, werkzaam in een instituut voor kinderen met een mentale handicap, een boekje over dit probleem. Hij volgde een fenomenologische beschouwingswijze, en kwam tot de conclusie dat ‘televisie voor het jonge kind in de exacte betekenis van het woord geestdodend is, voor het schoolkind onder de 10 jaar zeker schadelijk is, en voor het schoolkind vóór de puberteit een beter te vermijden belasting in zijn ontwikkeling is’.
In deze geannoteerde en met een Nabeschouwing aangevulde heruitgave van Wilmars boekje plaatsen Peter van Domburg en Hugo Verbrugh Wilmars werk in het perspectief van recente ontwikkelingen in de filosofie en in de cognitieve wetenschappen en van de actuele maatschappelijke discussie over televisie en kinderen.

De kleine wereldburger - Erna Kint (Rudolf Steineracademie, Antwerpen)
Dit boekje biedt een theoretische en praktische kennismaking met de Steinerpedagogie voor de eerste zeven jaar van de ontwikkeling van een kind, meer bepaald in het onderwijs en de kinderopvang.
Het eerste deel van het boekje geeft een theoretisch menswetenschappelijk kader en vertelt iets over de ontwikkeling van het kind. Het tweede deel bevat de toepassing van de Steinerpedagogie in de praktijk: hoe wordt er in de peuter- en kleuterklasjes alsook in de onthaalgezinnen concreet gewerkt met de Steinerpedagogie ?

Van peuter tot kleuter - D.Udoo de Haes
Naast een toenemende algemene belangstelling voor het kleine kind, is er ook een groeiende stroming, die, iedere diepere ziele-oorsprong afwijzend, het kind zo vroeg mogelijk in de uiterlijkheid van het wakkere praktische leven wil plaatsen. Voelende hoe de eigenlijke inhoud van het kinderwezen alleen langs de natuurlijk-droombewuste weg van het kind een gezonde toegang tot het leven kan vinden, meende de schrijver - vanuit eigen, later door de Antroposofische inzichten verdiepte jeugdervaringen - over dit gebied zijn bevindingen te moeten brengen.

Kleuters in de klas - Freya Jaffke
Na een overzicht van de verschillende ontwikkelingsfasen van het kind in de eerste zeven levensjaren, geeft Freya Jaffke een helder beeld van de manier waarop er in de kleuterklassen van de Vrije School door en met de kinderen gespeeld en gewerkt wordt, waarbij het spelelement en het werkelement elkaar wederzijds versterken. Kleurenfoto's illustreren de tekst.

Langer spelen om beter te leren - Vrijeschoolonderwijs voor jonge kinderen - Lydia van der Meij
Wanneer een kind lang genoeg de grootste mag zijn, is het daarna beter in staat om moed te hebben en de sprong te wagen naar de eerste klas.
Nadat een vrije school kritisch was bevraagd op het aantal zittenblijvers in de kleuterklassen, is er binnen de vrije schoolbeweging veel nagedacht over het belang van de kleutertijd. Dat kinderen de ruimte moeten krijgen om eindeloos te kunnen spelen als ze kleuter zijn, stond vast. Maar waarom, en hoe vertaal je dat naar de eisen van deze tijd? Dit boek is een weergave van de gedachten die ten grondslag liggen aan het pleidooi voor een aparte kleuterklas en een zorgvuldige omgang met de overgang ‘van spelen naar leren’.
Bovendien biedt dit boek een doorkijkje in de gang van zaken in de kleuterklassen van de vrije school. Daarom is het geschikt voor ouders van kleuters, voor leraren en voor studenten van lerarenopleidingen.

Kindertekeningen - Michaela Strauss
Dit boek biedt ouders, opvoeders en belangstellenden een goede hulp bij het ontraadselen van deze hiërogliefen. Het leert ons aan de hand van deze beeldende taal van het kleine kind de kinderlijke ontwikkeling in haar veelvuldige metamorfosen bewuster waar te nemen en zo de individualiteit van de kinderlijke mens beter te begrijpen.

Nee, ik wil niet ! Omgaan met de peuterpuberteit - Monika Kiel-Hinrichsen
Hoe komt het dat een kind van een jaar of drie zo koppig is? Hoe reageer je daarop als ouder? Hoe overwin je moeilijke situaties waarin je zelfbeheersing op de proef wordt gesteld?

Kinderen en hun spel - Christiane Kutik
Door het enorme aanbod aan speelgoed wordt vaak vergeten dat ook eenvoudige, natuurlijke materialen voor kinderen een goede stimulans kunnen zijn om hun fantasie te ontwikkelen.