Schoolrijpheidstest

Bij de overgang van de kleuterklas naar de eerste klas van de lagere school wordt bij alle kinderen een schoolrijpheidstest afgenomen.

Lees ook de mare met als thema schoolrijpheid.

Wat betekent "schoolrijp zijn"?
Vermits de Steinerschool kinderen wil begeleiden in hun ontwikkeling in denken, voelen en willen verwachten we dat ze bij het begin van de eerste klas niet alleen op intellectueel (cerebraal) gebied wakker en rijp zijn, maar ook emotioneel en fysiek-motorisch. In onze cultuur is het intellectuele kunnen meestal minder een probleem. Toch worden in het reguliere onderwijs kinderen naar onze mening meestal te vroeg naar de eerste klas gestuurd. Dit standpunt komt voort uit onze heel specifieke visie op wat schoolrijpheid, d.w.z. "denkend kunnen leren" betekent.

Denkkrachten zijn namelijk gemetamorfoseerde groeikrachten; dezelfde vitale krachten die ons lichaam gedurende de eerste zeven levensjaren opbouwen komen vanaf een bepaalde, voor elk kind individuele, leeftijd vrij - ten minste gedeeltelijk. Rond de leeftijd van zes à zeven jaar is dit het meest duidelijk in het gebied van het hoofd: dan gaan de tanden wisselen. De groeikrachten die voor de opbouw van de definitieve tandkronen nodig waren hoeven daartoe nu niet meer beschikbaar te zijn, ze kunnen vanaf dan gebruikt worden om op een meer abstracte manier te beginnen denken dan bij een kleuter het geval was. Dit (inderdaad niet zo maar te begrijpen) principe van de metamorfose van groeikrachten in denkkrachten is een van de grote inzichten van Steiner wat de ontwikkeling van de mens betreft.
Het is evenwel van het grootste belang omdat het eveneens betekent dat het te vroeg wegtrekken van deze vitale krachten uit het lichaam (door kinderen te vroeg op een intellectuele manier aan te spreken) aan de oorsprong kan liggen van latere ziekten, vroegtijdige veroudering, snelle vermoeibaarheid, enzovoort. Het ligt ook aan de basis van het feit dat in de eerste klassen van de lagere school het intellectuele leren eerder langzaam gaat; het is bekend dat de hersenen pas rond het tiende levensjaar (derde klas) volledig rijp zijn.

Natuurlijk is de tandenwisseling maar één aspect van een geheel: de lichamelijke schoolrijpheid uit zich ook in de verhouding van de totale lichaamslengte tot de lengte van het hoofd, in het zich uitvormen van hals en lendenen, en voornamelijk in de motorische vaardigheden van het kind. Bij de overgang naar de eerste klas moet een kind letterlijk "in zijn voeten" aangekomen zijn, wat zich niet alleen uit in de lengtegroei van de benen (en armen) maar ook in de ontwikkeling van zijn lichaamsbewustzijn, zijn links-rechts dominantie, in de vaardigheid zijn lichaam motorisch te beheersen… Dat wordt nagegaan aan de hand van allerlei stap-, spring- en evenwichtsspelletjes en in ritmische klap- en stapoefeningen.
Via allerlei teken- en andere opdrachtjes wordt nagegaan of een kind voldoende kan luisteren, begrijpen, pauzeren en uiteindelijk uitvoeren wat gevraagd wordt.

Zo komt het dat op onze school kinderen geboren na 1 mei meestal nog in de kleuterklas blijven. Deze grens is op onze school gegroeid vanuit onze jarenlange ervaring.

Bij kinderen met een kleinere of grotere achterstand in deze ontwikkeling is de schoolrijpheidstest tegelijkertijd reeds een eerste screening die laat zien waar de leraar het kind extra zal moeten bij helpen of waar later eventueel remedial teaching zal nodig zijn. Soms blijft een kind geboren vóór 1 mei nog een extra jaar in de kleuterklas.

De schoolrijpheidstest kadert tenslotte in een geheel, waarbij samen met de kleuterleid(st)er gekeken wordt naar de sociale en emotionele ontwikkeling van het kind, en naar de sociale groep waar het zich bij aansluit.